ดูแลสัตว์เล็ก

ฝึกแฮมสเตอร์ให้เชื่อง 7 ขั้นตอน + ทำไมน้องถึงกัด

แฮมสเตอร์ซีเรียนสีทองโผล่หน้าออกจากบ้านไม้ มีเมล็ดทานตะวันวางอยู่ด้านหน้า
สารบัญ
  1. ก่อนเริ่ม: แฮมสเตอร์ไม่ได้ดุ แค่กลัว
  2. ฝึกแฮมสเตอร์ให้เชื่อง 7 ขั้นตอน
  3. 5 สาเหตุที่แฮมสเตอร์กัด
  4. แฮมสเตอร์พันธุ์ไหนเชื่องง่าย พันธุ์ไหนฝึกยาก
  5. 3 อย่างที่ทำให้ฝึกนานขึ้นเป็นเท่าตัว
  6. คำถามที่พี่ฟูโดนถามบ่อย

ตอนเรียนมหาวิทยาลัย พี่ฟูซื้อน้องแฮมสเตอร์ซีเรียนมาเลี้ยงที่หอตัวหนึ่ง สัปดาห์แรกน้องเห็นมือพี่ฟูทีไรก็วิ่งหนีเข้าบ้านทุกที จนเริ่มคิดว่า "ตัวนี้คงไม่เชื่องแล้วมั้ง"

แต่พอเปลี่ยนวิธี เลิกพยายามจับ แล้วค่อยๆ ยื่นเมล็ดทานตะวันให้กินจากมือทุกคืน ไม่ถึง 2 สัปดาห์น้องก็เดินขึ้นมาบนฝ่ามือเองครับ บทความนี้พี่ฟูรวม 7 ขั้นตอน ฝึกแฮมสเตอร์ให้เชื่อง ที่ใช้ได้จริง พร้อมเหตุผลว่าทำไมน้องถึงกัด เพราะถ้าเข้าใจตรงนี้ การฝึกจะง่ายขึ้นเยอะ

ก่อนเริ่ม: แฮมสเตอร์ไม่ได้ดุ แค่กลัว

ในธรรมชาติ แฮมสเตอร์คือเหยื่อของนกและสัตว์นักล่าแทบทุกชนิด PDSA องค์กรสัตวแพทย์การกุศลของอังกฤษ อธิบายว่าแฮมสเตอร์เป็นสัตว์ขี้ตกใจโดยธรรมชาติ และจะกัดเมื่อรู้สึกว่าถูกคุกคามครับ

👉 กระต่ายก็เป็นสัตว์ถูกล่าเหมือนกัน แต่อุ้มผิดท่าอันตรายกว่ามาก พี่ฟูสรุปไว้ใน วิธีอุ้มกระต่ายให้ถูก ห้ามหิ้วหู

เพราะฉะนั้นมือคนที่ยื่นลงมาจากด้านบน ในสายตาน้องก็ไม่ต่างจากกรงเล็บนกเท่าไหร่ครับ เป้าหมายของการฝึกจึงไม่ใช่ "สอนให้น้องยอมให้จับ" แต่คือ ทำให้น้องเรียนรู้ว่ามือเราปลอดภัย แล้วน้องจะเดินมาหาเอง

💡 Tip จากพี่ฟู: ถ้ายังไม่ได้ซื้อน้อง พันธุ์ที่เลือกมีผลกับความง่ายในการฝึกมาก พี่ฟูเทียบไว้ใน แฮมสเตอร์มือใหม่ ควรเลี้ยงพันธุ์ไหน

ฝึกแฮมสเตอร์ให้เชื่อง 7 ขั้นตอน

คู่มือฝึกแฮมสเตอร์ของ The Vet Desk ที่ตรวจทานโดยสัตวแพทย์ บอกว่าการสร้างความไว้ใจอาจใช้เวลาถึง 1 เดือนหรือนานกว่านั้น ลำดับข้างล่างนี้คือแบบที่พี่ฟูใช้ ปรับความเร็วตามน้องได้เลยครับ ถ้าขั้นไหนน้องยังวิ่งหนี ให้ถอยกลับไปขั้นก่อนหน้า

1. ปล่อยให้น้องอยู่เฉยๆ สัก 1 สัปดาห์แรก

วันแรกที่มาถึงบ้าน น้องเพิ่งผ่านการเดินทาง กลิ่นใหม่ เสียงใหม่ ทุกอย่างน่ากลัวไปหมดครับ The Vet Desk แนะนำให้รอราว 1 สัปดาห์ จนน้องสำรวจกรง กินน้ำกินอาหารได้ปกติก่อนค่อยเริ่มฝึก ช่วงนี้แค่เติมอาหาร เปลี่ยนน้ำ แล้วถอยออกมาพอครับ

2. นั่งคุยข้างกรงตอนหัวค่ำ

แฮมสเตอร์ตื่นตอนพลบค่ำถึงกลางคืน ช่วงที่เหมาะที่สุดคือตอนที่น้องออกจากบ้านมาเดินเล่นเอง ให้นั่งข้างกรงแล้วพูดเบาๆ ไม่ต้องยื่นมือ ทำแบบนี้สัก 2–3 วัน ให้น้องจำเสียงและกลิ่นเราได้ครับ

3. ล้างมือก่อนทุกครั้ง

ขั้นนี้ง่ายแต่คนลืมบ่อยที่สุดครับ แฮมสเตอร์จมูกดีมากแต่ตาไม่ค่อยดี ถ้ามือเพิ่งจับขนม ผลไม้ หรือแมวที่บ้านมา น้องอาจคิดว่านิ้วเราคือของกินแล้วงับเลย ล้างด้วยสบู่ที่ไม่มีน้ำหอมแรงๆ แล้วเช็ดให้แห้งครับ

4. วางมือนิ่งๆ ในกรง

วางมือหงายไว้บนพื้นกรง ห่างจากน้องพอสมควร แล้วปล่อยให้น้องเดินมาดมเอง ห้ามขยับเข้าหา ห้ามจับ ถ้าน้องเดินมาดมแล้วเดินไปก็ถือว่าผ่านแล้วครับ บางตัวจะลองงับเบาๆ เพื่อเช็คว่ากินได้ไหม ให้นิ่งไว้ อย่าสะบัดมือนะครับ

แฮมสเตอร์ซีเรียนกำลังดมกองเมล็ดทานตะวันบนแท่นไม้ในกรง

5. ป้อนขนมจากฝ่ามือ

ตรงนี้คือขั้นที่ทำให้น้องซีเรียนของพี่ฟูเปลี่ยนไปครับ วางเมล็ดทานตะวัน 1–2 เมล็ดไว้กลางฝ่ามือ ให้น้องต้องเอาขาหน้าขึ้นมาบนมือถึงจะหยิบได้ พอทำซ้ำทุกคืน น้องจะผูกว่า "มือ = ของอร่อย" ครับ

แต่อย่าให้เยอะนะครับ เมล็ดทานตะวันมันเยอะ ให้เป็นรางวัลวันละไม่กี่เมล็ดพอ ถ้าอยากสลับขนมชนิดอื่น ดูรายการที่ปลอดภัยได้ใน แฮมสเตอร์กินอะไรได้บ้าง

6. ช้อนขึ้นสองมือ ใกล้พื้น

เมื่อน้องเดินขึ้นมือเองได้แล้ว ค่อยลองยกขึ้น PDSA แนะนำให้ใช้สองมือประกบช้อนตัวจากด้านล่าง แล้วนั่งบนพื้นขณะอุ้ม เพราะถ้าน้องกระโดดลงจะได้ไม่บาดเจ็บ แฮมสเตอร์กระดูกเปราะ MSD Veterinary Manual เตือนว่าการตกหรือการจับแรงๆ ทำให้กระดูกหักได้ง่ายครับ

ช่วงแรกๆ น้องจะกระโดดลงจากมือแทบทุกครั้ง เป็นเรื่องปกติครับ ไม่ต้องจับรั้งไว้

7. ให้น้องเดินสำรวจบนตัวเรา

ขั้นสุดท้ายคือให้น้องได้ปีนมือ ปีนแขน ในพื้นที่ปิดที่น้องหนีไปซอกไหนไม่ได้ เช่น นั่งในอ่างอาบน้ำที่แห้งหรือคอกกั้นเตี้ยๆ วันละ 5–10 นาทีก่อน แล้วค่อยเพิ่มเวลาครับ

พี่ฟูแนะนำ: ตัวไหนยังกลัวมือมาก ลองวางถ้วยเซรามิกหรือท่อกระดาษในกรง ให้น้องเดินเข้าไปเองแล้วยกทั้งถ้วยแทน น้องได้ย้ายที่โดยไม่ต้องโดนมือคว้า ส่วนเราก็ไม่โดนกัด ใช้ช่วงที่ยังฝึกขั้น 5–6 ไม่ผ่านได้ดีครับ

5 สาเหตุที่แฮมสเตอร์กัด

MSD Veterinary Manual ระบุว่าแฮมสเตอร์ที่คุ้นกับคนแล้วส่วนใหญ่ไม่กัด แต่ตัวไหนก็กัดได้ถ้าตกใจ ส่วนสมาคมสัตวแพทย์ Lafayette (LVMA) สรุปว่าแฮมสเตอร์มักกัดเมื่อถูกจับแรงหรือผิดวิธี ตกใจ บาดเจ็บ หรือถูกปลุก ถ้าน้องกัด ลองไล่หาสาเหตุตามนี้ครับ

แฮมสเตอร์ซีเรียนนอนขดหลับอยู่ในรังวัสดุรองนอนเส้นฝอยภายในบ้านไม้

สาเหตุ

ลักษณะที่เห็น

แก้ยังไง

ถูกปลุกตอนหลับ

กัดทันทีที่มือแตะบ้าน

รอให้น้องตื่นออกมาเอง

มือมีกลิ่นอาหาร

งับนิ้วแล้วดึง เหมือนกินขนม

ล้างมือก่อนทุกครั้ง

ถูกคว้าจากด้านบน

ร้องจี๊ด ตัวเกร็ง แล้วกัด

ยื่นมือต่ำ ให้เดินขึ้นเอง

หวงพื้นที่

กัดเวลาจัดบ้านหรือรื้อกองอาหาร

ย้ายน้องออกก่อนทำความสะอาด

เจ็บหรือป่วย

ตัวที่เคยเชื่อง กลับมากัดกะทันหัน

สังเกตอาการ พาหาสัตวแพทย์

ข้อที่ต้องระวังที่สุด: เคยเชื่องแล้วกลับมากัด

ถ้าน้องเคยเดินขึ้นมือได้สบายๆ แล้วจู่ๆ กัดบ่อยขึ้น หรือไม่อยากให้แตะบางส่วนของตัว นั่นอาจไม่ใช่เรื่องนิสัยครับ แต่เป็นสัญญาณว่าน้องเจ็บตรงไหนอยู่ ให้เช็คสัญญาณอื่นๆ ตาม อาการแฮมสเตอร์ป่วยที่ต้องรีบสังเกต ประกอบด้วย

อีกเรื่องที่พี่ฟูเจอกับตัวเองคือกรงเล็กเกินไป ตอนเลี้ยงน้องซีเรียนตัวแรก น้องกัดซี่กรงทั้งคืน หงุดหงิดง่าย พอเปลี่ยนเป็นกรงใหญ่ขึ้น อาการกัดกรงก็หายไป ขนาดที่เหมาะดูได้ใน กรงแฮมสเตอร์ แบบไหนดี

แฮมสเตอร์พันธุ์ไหนเชื่องง่าย พันธุ์ไหนฝึกยาก

พันธุ์

ความง่ายในการฝึก

หมายเหตุ

ซีเรียน (Syrian)

ง่ายที่สุด

ตัวใหญ่ จับถนัดมือ แต่ต้องเลี้ยงตัวเดียว

แคระ เช่น วินเทอร์ไวท์ แคมป์เบลล์

ปานกลาง

ฝึกได้ แต่ไวและไม่ค่อยอยู่นิ่งบนมือ

โรโบรอฟสกี (Roborovski)

ยากมาก

เหมาะกับคนชอบดูมากกว่าจับ

ข้อมูลในตารางสอดคล้องกับ The Vet Desk ที่ระบุว่าซีเรียนจับง่ายที่สุด ส่วนโรโบฝึกยากมาก และแฮมสเตอร์ตัวเมียมักฝึกยากกว่าตัวผู้เล็กน้อย ส่วนตัวพี่ฟูมองว่าโรโบไม่ได้ "เลี้ยงไม่ดี" นะครับ แค่เป็นสัตว์ที่ดูสนุกกว่าอุ้ม ถ้ารู้ตั้งแต่ต้นจะได้ไม่ผิดหวังครับ

3 อย่างที่ทำให้ฝึกนานขึ้นเป็นเท่าตัว

  • ❌ ฝึกตอนกลางวัน ปลุกน้องมาฝึกตอนบ่าย น้องจะจำว่ามือเรามาพร้อมความรำคาญ
  • ❌ ไล่จับในกรง ทุกครั้งที่ไล่คว้า ความไว้ใจที่สะสมมาหลายวันจะหายไปเกือบหมดครับ
  • ❌ เปลี่ยนคนฝึกทุกวัน ให้คนเดียวฝึกจนน้องเชื่องก่อน แล้วค่อยให้คนอื่นในบ้านเริ่มจากขั้นที่ 4 ใหม่

แฮมสเตอร์เป็นสัตว์ฟันแทะที่ฟันหน้างอกยาวตลอดชีวิต ผศ.น.สพ.ชาตรี คติวรเวช คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาฯ อธิบายไว้ในบทความของแนวหน้า โดนงับทีเดียวเลยเจ็บกว่าที่คิดครับ อีกเหตุผลที่ไม่ควรรีบ

คำถามที่พี่ฟูโดนถามบ่อย

ฝึกแฮมสเตอร์ให้เชื่องใช้เวลานานแค่ไหน

ส่วนใหญ่ 2–4 สัปดาห์ บางตัวนานกว่า 1 เดือน ขึ้นกับพันธุ์ อายุ และนิสัยเดิม ซีเรียนที่เลี้ยงมาตั้งแต่เด็กมักเร็วที่สุด ของพี่ฟูใช้ไม่ถึง 2 สัปดาห์ตั้งแต่เริ่มป้อนจากมือ ส่วนโรโบหรือตัวโตที่ไม่เคยถูกจับมาก่อน อาจไม่ยอมนั่งบนมือนิ่งๆ เลยก็ได้ครับ

โดนแฮมสเตอร์กัดต้องทำยังไง

อย่าสะบัดมือ เพราะน้องอาจกระเด็นตกบาดเจ็บ ค่อยๆ วางมือลงกับพื้นให้น้องปล่อยเอง จากนั้นล้างแผลด้วยสบู่กับน้ำสะอาดหลายๆ รอบ ถ้าแผลลึก บวมแดง มีหนอง หรือไม่แน่ใจเรื่องวัคซีนบาดทะยัก ให้ไปพบแพทย์นะครับ

แฮมสเตอร์ตัวโตแล้วยังฝึกให้เชื่องได้ไหม

ฝึกได้ครับ แต่ใช้เวลานานกว่าตัวเด็ก ตัวที่ไม่เคยถูกจับมาก่อนจะระแวงมือมากกว่า ให้อยู่ที่ขั้น 2–4 นานขึ้น และใช้วิธียกด้วยถ้วยช่วยไปก่อน อย่าคาดหวังว่าทุกตัวจะชอบให้อุ้ม บางตัวแค่เดินมาดมมือก็ถือว่าไว้ใจแล้วครับ

แฮมสเตอร์จำเจ้าของได้ไหม

จำได้จากกลิ่นและเสียงครับ เพราะแฮมสเตอร์ใช้จมูกเป็นหลัก น้องที่เชื่องแล้วมักเดินมาหาที่ประตูกรงเมื่อได้ยินเสียงหรือได้กลิ่นเจ้าของ แต่ถ้าหยุดจับไปหลายสัปดาห์ ความคุ้นเคยลดลงได้ ควรแตะมือกันบ่อยๆ แม้แค่วันละไม่กี่นาทีครับ

ฝึกให้แฮมสเตอร์ 2 ตัวในกรงเดียวกันได้ไหม

ซีเรียนต้องเลี้ยงตัวเดียวเท่านั้น เพราะโตแล้วจะหวงพื้นที่และกัดกันจนบาดเจ็บ แฮมสเตอร์แคระบางคู่อยู่ด้วยกันได้ แต่ก็มีโอกาสทะเลาะกัน แฮมสเตอร์ที่เครียดจากการอยู่ร่วมกันจะฝึกยากขึ้นด้วย มือใหม่จึงควรเริ่มจากตัวเดียวก่อนครับ

สรุปแล้ว ฝึกแฮมสเตอร์ให้เชื่องไม่มีทางลัดครับ แต่ก็ไม่ได้ยาก ล้างมือ รอให้น้องตื่น ยื่นขนม แล้วปล่อยให้น้องเป็นฝ่ายเดินมาหา ถ้าเพิ่งเริ่มเลี้ยง อ่านพื้นฐานทั้งหมดต่อได้ใน คู่มือเลี้ยงแฮมสเตอร์มือใหม่ ใครฝึกแล้วติดขั้นไหน comment มาถามพี่ฟูได้เลยครับ

ถามพี่ฟู

สงสัยตรงไหนในบทความนี้ หรือน้องที่บ้านมีอาการแบบไหน พิมพ์มาได้เลยครับ ความคิดเห็นจะแสดงหลังพี่ฟูตรวจแล้ว อีเมลไม่แสดงบนเว็บ