แมวท้องเสีย สาเหตุและวิธีดูแลเบื้องต้น

ตื่นมาเจออึเหลวในกระบะทราย แล้วน้องแมวก็ทำหน้านิ่งเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น — เคยเจอแบบนี้ไหมครับ? พี่ฟูเคยเจอกับน้องแมวที่บ้านเลย ตอนนั้นเปลี่ยนอาหารใหม่แบบกะทันหัน ไม่ได้ค่อยๆ ผสม พอเช้ามาเปิดห้องปุ๊บ กลิ่นโชยมาเลยครับ

แมวท้องเสียเป็นปัญหาที่เจอบ่อยมาก โดยเฉพาะแมวที่เลี้ยงในบ้าน บทความนี้พี่ฟูจะพาไปดูสาเหตุที่พบบ่อย วิธีดูแลเบื้องต้นที่ทำได้เอง และสัญญาณที่บอกว่าต้องพาไปหาหมอแล้วนะครับ

ทำไมน้องแมวถึงท้องเสีย? 7 สาเหตุที่พบบ่อย

จริงๆ แล้วแมวท้องเสียเกิดได้จากหลายสาเหตุเลยครับ บางทีก็เรื่องเล็กน้อยที่หายเองใน 1-2 วัน แต่บางทีก็เป็นสัญญาณของโรคที่ต้องรีบรักษา ตาม Cornell Feline Health Center สาเหตุหลักๆ มีดังนี้ครับ อ่านเพิ่มเติม: อาหารแมว Holistic ช่วยเรื่องท้องอ่อนได้ไหม

1. เปลี่ยนอาหารใหม่แบบกะทันหัน

อันนี้เจอบ่อยสุดเลยครับ พี่ฟูเองก็เคยพลาดตรงนี้ ซื้ออาหารยี่ห้อใหม่มาเทใส่ถ้วยเลย ไม่ได้ค่อยๆ ผสมกับอาหารเดิม ผลคือน้องแมวท้องเสียอยู่ 2 วัน หลักการที่ถูกต้องคือต้องเปลี่ยนอาหารแมวแบบค่อยเป็นค่อยไป ใช้เวลาอย่างน้อย 7-10 วันครับ

2. กินนมวัวหรืออาหารที่แพ้

หลายคนชอบให้แมวกินนมวัว แต่แมวส่วนใหญ่ไม่มีเอนไซม์ lactase สำหรับย่อย lactose ในนมครับ พอกินเข้าไปก็ท้องเสียแทบทุกครั้ง นอกจากนมแล้ว อาหารคนบางอย่างก็ทำให้แมวแพ้ได้เหมือนกัน

3. พยาธิและปรสิตในลำไส้

พยาธิตัวกลม พยาธิตืดหมัด และ Giardia เป็นปรสิตที่ทำให้แมวท้องเสียบ่อยครับ โดยเฉพาะลูกแมวที่เพิ่งรับเลี้ยงมาใหม่ ตามข้อมูลจาก Cornell ลูกแมวติดพยาธิจากแม่ได้ตั้งแต่ช่วงกินนม ควรถ่ายพยาธิตามกำหนดที่สัตวแพทย์แนะนำนะครับ

4. ติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย

โรค Panleukopenia (ไข้หัดแมว) เป็นสาเหตุที่อันตรายมากครับ มักเจอในลูกแมวที่ยังไม่ได้ฉีดวัคซีนแมวครบ อาการจะรุนแรง ทั้งท้องเสีย อาเจียน ซึม ไม่กินอาหาร ถ้าสงสัยต้องรีบพาไปหาหมอทันทีครับ

นอกจากไวรัส แบคทีเรียอย่าง Salmonella หรือ Campylobacter ก็ทำให้ท้องเสียได้เช่นกัน มักมาจากอาหารดิบหรืออาหารที่ปนเปื้อน

5. กินของแปลกปลอม

น้องแมวบางตัวชอบแอบกินของจุกจิก — เชือก ยางรัดผม ใบไม้ หรือแม้แต่ชิ้นส่วนของเล่น พอเข้าไปในท้องก็ระคายเคืองลำไส้จนถ่ายเหลวได้ครับ ถ้าถามพี่ฟู อันนี้ป้องกันได้ด้วยการเก็บของเล็กๆ ให้มิดชิด

6. ความเครียด

ย้ายบ้าน มีสมาชิกใหม่ หรือแม้แต่เปลี่ยนตำแหน่งกระบะทราย ก็ทำให้น้องแมวเครียดจนท้องเสียได้เลยนะครับ แมวเป็นสัตว์ที่อ่อนไหวกับการเปลี่ยนแปลงมาก

7. โรคเรื้อรัง (IBD, ตับ, ไต, ไทรอยด์)

ถ้าน้องแมวท้องเสียเรื้อรัง เป็นๆ หายๆ อาจเป็นสัญญาณของโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (IBD) โรคตับ โรคไต หรือต่อมไทรอยด์ทำงานมากเกินไปครับ กรณีนี้ต้องให้สัตวแพทย์ตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด

สังเกตอึน้องแมว — สีไหนบอกอะไร

ก่อนจะตกใจ ลองสังเกตสีและลักษณะอุจจาระก่อนนะครับ เพราะมันบอกได้เยอะเลยว่าปัญหาอยู่ตรงไหน

ตรงนี้พี่ฟูแนะนำว่าถ่ายรูปไว้ด้วยนะครับ ถ้าต้องพาไปหาหมอ สัตวแพทย์จะได้เห็นลักษณะจริงๆ ช่วยวินิจฉัยได้เร็วขึ้น

วิธีดูแลเบื้องต้นที่บ้าน

ถ้าน้องแมวท้องเสียแต่ยังร่าเริง กินน้ำได้ ไม่ซึม ลองดูแลเบื้องต้นที่บ้านก่อนได้ครับ ตามคำแนะนำจาก International Cat Care มีหลักๆ ดังนี้

ลดปริมาณอาหาร แต่ห้ามงดน้ำ

สมัยก่อนเคยแนะนำให้งดอาหาร 12-24 ชั่วโมง แต่ตอนนี้สัตวแพทย์หลายท่านไม่แนะนำแล้วครับ เพราะแมวที่อดอาหารนานเกินไปมีความเสี่ยงเป็นโรคไขมันพอกตับ (Hepatic Lipidosis) ซึ่งอันตรายมาก

ที่แนะนำคือ ลดปริมาณอาหารลงแล้วแบ่งให้มื้อเล็กๆ บ่อยขึ้นแทนครับ น้ำสะอาดต้องมีตลอด แมวท้องเสียสูญเสียน้ำเร็วมาก ถ้าขาดน้ำจะอันตรายกว่าท้องเสียเสียอีก

คำเตือน: ลูกแมวอายุต่ำกว่า 4 เดือน ห้ามงดอาหารเด็ดขาดครับ เพราะน้ำตาลในเลือดจะตกเร็วมาก ถ้าท้องเสียไม่ดีขึ้นใน 4-6 ชั่วโมง ต้องพาไปหาหมอเลย

เริ่มอาหารย่อยง่ายทีละน้อย

พอน้องเริ่มดีขึ้น เริ่มให้อาหารอ่อนทีละนิดครับ อกไก่ต้มฉีกฝอยผสมข้าวสวยนิดหน่อย หรืออาหารแมวสูตร sensitive stomach ก็ได้ แบ่งให้มื้อเล็กๆ วันละ 4-5 มื้อ ดีกว่าให้ทีเดียวเยอะๆ ถ้าน้องไม่ค่อยยอมกิน ลองใช้อาหารเปียกช่วยกระตุ้นความอยากอาหารดูครับ

ให้โปรไบโอติกช่วยลำไส้ฟื้นตัว

โปรไบโอติกสำหรับแมวช่วยเพิ่มจุลินทรีย์ดีในลำไส้ครับ หาซื้อได้ตามคลินิกสัตวแพทย์หรือร้านขายอุปกรณ์สัตว์เลี้ยง ให้เลือกสูตรที่ออกแบบมาสำหรับแมวโดยเฉพาะ อย่าใช้ของคนนะครับ

ลูกแมวท้องเสีย — ต้องระวังเป็นพิเศษ

ลูกแมวตัวเล็กๆ ท้องเสียอันตรายกว่าแมวโตมากครับ เพราะร่างกายยังเล็ก สูญเสียน้ำได้เร็ว ภูมิคุ้มกันก็ยังไม่แข็งแรง ตามคำแนะนำจาก PetMD ถ้าลูกแมวอายุต่ำกว่า 8 สัปดาห์ท้องเสีย ควรพาไปหาหมอภายใน 24 ชั่วโมงเลยครับ

สาเหตุที่พบบ่อยในลูกแมวก็คือพยาธิ การเปลี่ยนจากนมแม่มาอาหารเม็ด หรือติดเชื้อจากแมวตัวอื่น ถ้าเพิ่งรับลูกแมวมาใหม่ แนะนำให้พาไปตรวจสุขภาพและถ่ายพยาธิก่อนเลยนะครับ อ่านเพิ่มเรื่องอาหารลูกแมวแรกเกิดถึง 3 เดือนได้ที่นี่

สัญญาณอันตราย ต้องพาไปหาหมอทันที

ดูแลที่บ้านได้ แต่ถ้าเจออาการเหล่านี้ อย่ารอเลยครับ พาไปหาสัตวแพทย์ทันที

• ท้องเสียติดต่อกันเกิน 48 ชั่วโมง ไม่ดีขึ้น
• อุจจาระมีเลือดปน หรือดำคล้ำผิดปกติ
• ซึม ไม่กินอาหาร ไม่ดื่มน้ำ
• อาเจียนร่วมด้วย
• มีไข้ (จมูกแห้ง หูร้อนกว่าปกติ)
• น้ำหนักลดผิดปกติ
• ลูกแมวอายุต่ำกว่า 8 สัปดาห์ท้องเสียแม้แค่ 1 วัน

เชื่อพี่ฟูเถอะครับ เรื่องสุขภาพน้องแมว ไปหาหมอเร็วดีกว่ารอจนอาการหนัก ค่ารักษาก็ถูกกว่าด้วย ถ้าอยากรู้ว่าอาการแมวป่วยแบบไหนที่ต้องระวัง พี่ฟูเขียนไว้อีกบทความนึงครับ

ป้องกันไม่ให้น้องแมวท้องเสียซ้ำ

ป้องกันได้ครับ ไม่ยากเลย

• เปลี่ยนอาหารแบบค่อยเป็นค่อยไป — ผสมอาหารใหม่กับอาหารเดิมทีละ 25% ใช้เวลา 7-10 วัน
• ถ่ายพยาธิตามกำหนด — ทุก 3 เดือนสำหรับแมวที่ออกนอกบ้าน หรือตามที่หมอแนะนำ
• ฉีดวัคซีนให้ครบ — โดยเฉพาะวัคซีนป้องกัน Panleukopenia
• ไม่ให้นมวัว — ถ้าอยากให้นม ใช้นมแพะหรือนมทดแทนสำหรับแมวโดยเฉพาะ
• เก็บของเล็กๆ ให้มิดชิด — เชือก ยางรัดผม ใบไม้ ของเล่นชิ้นเล็ก
• ลดความเครียด — ถ้าต้องย้ายบ้านหรือมีอะไรเปลี่ยนแปลง ค่อยๆ ปรับทีละนิด

ตามแนวทางของ American Association of Feline Practitioners (AAFP) การดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน ทั้งวัคซีน ถ่ายพยาธิ และตรวจสุขภาพประจำปี ช่วยลดปัญหาทางเดินอาหารในแมวได้อย่างมากครับ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

แมวท้องเสียกี่วันถึงควรไปหาหมอ?

ถ้าแมวโตท้องเสียเกิน 48 ชั่วโมงแล้วไม่ดีขึ้น หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย (ซึม อาเจียน ไม่กินอาหาร) ควรพาไปหาสัตวแพทย์ครับ ลูกแมวอายุต่ำกว่า 8 สัปดาห์ ถ้าท้องเสียเกิน 24 ชั่วโมงต้องไปเลย

แมวท้องเสียให้กินยาคนได้ไหม?

ห้ามเด็ดขาดครับ ยาท้องเสียของคนหลายตัว เช่น Imodium (loperamide) อันตรายต่อแมวมาก อาจทำให้เกิดอาการทางประสาท ตื่นเต้นผิดปกติ ก้าวร้าว หรือกดระบบหายใจได้ แมวบางตัวที่มียีน MDR1 จะไวต่อยานี้เป็นพิเศษ ต้องใช้ยาที่สัตวแพทย์สั่งเท่านั้นนะครับ

แมวท้องเสียหลังเปลี่ยนอาหาร ต้องเปลี่ยนกลับไหม?

ถ้าท้องเสียไม่หนักมาก ลองลดสัดส่วนอาหารใหม่ลง แล้วค่อยๆ เพิ่มช้าลงกว่าเดิมครับ แต่ถ้าท้องเสียหนักหรือเป็นนานเกิน 2 วัน ให้กลับไปอาหารเดิมก่อน แล้วลองเปลี่ยนใหม่ทีหลัง

ลูกแมวท้องเสียกินนมทดแทนได้ไหม?

ถ้าลูกแมวยังอยู่ในวัยกินนม (ต่ำกว่า 4 สัปดาห์) ให้นมทดแทนสำหรับลูกแมวต่อได้ครับ แต่ถ้าท้องเสียไม่ดีขึ้นใน 24 ชั่วโมง ต้องพาไปหาหมอ อย่าลองเปลี่ยนนมยี่ห้ออื่นเองนะครับ ปรึกษาสัตวแพทย์ดีกว่า

สรุปแล้วแมวท้องเสียส่วนใหญ่ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิดครับ ดูแลเบื้องต้นที่บ้านได้ แต่ต้องสังเกตอาการให้ดี ถ้าไม่ดีขึ้นภายใน 2 วัน หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย อย่าลังเลพาน้องแมวไปหาหมอเลยนะครับ

ขอให้น้องแมวสุขภาพดี ท้องไม่เสียกันนะครับ ถ้ามีคำถามอะไร comment ไว้ได้เลย พี่ฟูยินดีตอบทุกคำถามครับ อ่านเพิ่มเรื่องคู่มือเลี้ยงแมวมือใหม่ได้ที่นี่นะครับ